Mülki və inzibati mübahisələrdə hansı məhkəməyə müraciət etməlisiniz?

Məhkəməyə müraciət etmək istəyən hər kəsin qarşılaşdığı ilk sual çox vaxt hüquqi məsələnin mahiyyəti deyil, hansı məhkəməyə müraciət etməli olduğudur. Səhv məhkəməyə ünvanlanan iddia vaxt itkisinə, əlavə xərcə və bəzən hüquqdan məhrum olma riskinə səbəb olur. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu məhz bu sualı aydınlaşdırmaq üçün vahid məhkəmə təcrübəsi formalaşdıran qərar qəbul edib.

Mülki və inzibati mübahisə arasındakı fərq nədir?

Ali Məhkəmə Plenumu iki əsas meyar müəyyən edib:

• İnzibati hüquq münasibəti — dövlət orqanı vətəndaş və ya hüquqi şəxs barəsində öz hakimiyyət səlahiyyətini həyata keçirəndə yaranır (məsələn, icazə, qeydiyyat, torpaq bölgüsü barədə qərar).
• Mülki hüquq münasibəti — tərəflər bərabər hüquqi statusda olub, sərbəst iradə ilə əqd bağlayanda yaranır (məsələn, alqı-satqı müqaviləsi).

Praktikada bu necə tətbiq olunur?

Torpaq mübahisələri. Dövlət orqanının torpaq bölgüsü barədə qərarına etiraz — inzibati məhkəmə. Həmin torpaqla bağlı bağlanmış müqavilənin icrası ilə bağlı mübahisə — mülki məhkəmə.

Dövlət qeydiyyatı ilə bağlı mübahisələr. Əgər mübahisə qeydiyyat prosedurunun özü ilə bağlıdırsa — inzibati; əgər qeydiyyata əsas olan mülki münasibətlə (məsələn, mülkiyyət hüququ) bağlıdırsa — mülki.

Xidmət mübahisələri. Dövlət qulluğu ilə bağlı mübahisələr inzibati məhkəmələrin səlahiyyətindədir.

Qeydiyyat aktları (VVAQ). Qeydiyyat prosedurunun özünə etiraz — inzibati; artıq qeydə alınmış münasibətlə (məsələn, nikahın etibarsızlığı) bağlı mübahisə — mülki.

Nəyə görə bu, yalnız nəzəri məsələ deyil?

2020-ci ildə edilən dəyişikliklə “inzibati-iqtisad məhkəmələri” termini “inzibati məhkəmələr” ilə əvəz olunub — bu, məhkəmə sisteminin strukturunda edilən dəyişikliyin təsdiqidir və müraciət ünvanının dəqiq bilinməsini bir daha vacib edir.

Praktik tövsiyə: Mübahisənizin xarakterini (dövlət orqanı ilə, yoxsa bərabər tərəflər arasında olduğunu) dəqiq müəyyən etmədən iddia ərizəsi hazırlamaq riskli addımdır. Konkret vəziyyətinizin hansı kateqoriyaya aid olduğunu dəqiqləşdirmək və düzgün məhkəməyə vaxtında müraciət etmək üçün konsultasiyaya yazıla bilərsiniz.

Daha ətraflı məlumat üçün: https://supremecourt.gov.az/az/media/xeberler/inzibati-ve-mulki-huquq-munasibetlerinden-ireli-gelen-mubahiselerin-mehkeme-aidiyyetine-758